Wysiewy na początek roku – co warto siać w lutym

W lutym warto siać: pomidory i paprykę (do inspektu lub pod osłony), seler, por, cebulę z nasion, wczesne odmiany kapusty, kalarepy i kalafiora, sałatę, petunię, werbenę oraz zioła takie jak estragon i rozmaryn.

Warzywa do wysiewu w lutym — co i kiedy

pomidory: nasiona sieje się 6–8 tygodni przed planowanym wysadzeniem; głębokość siewu 0,5–1 cm; temperatura kiełkowania 20–24°C; kiełkowanie 5–10 dni; wiek sadzonki do wysadzenia 6–8 tygodni,
papryka: siew 8–10 tygodni przed wysadzeniem; głębokość 0,5–1 cm; temperatura 22–26°C; kiełkowanie 10–21 dni; wysadzać po utworzeniu 4–6 liści,
bakłażan (oberżyna): wymagania podobne jak papryka; siew 8–10 tygodni przed wysadzeniem; temperatura 22–26°C; kiełkowanie 10–21 dni; traktować jak roślinę ciepłolubną,
seler: siew 10–12 tygodni przed wysadzeniem; głębokość 0,5 cm; temperatura 18–22°C; kiełkowanie 14–21 dni; wysadzać po 8–12 tygodniach,
por: siew wewnątrz w lutym; głębokość 0,5–1 cm; temperatura 18–22°C; kiełkowanie 7–14 dni; przesadzanie po 8–10 tygodniach,
cebula z nasion: siew w lutym do skrzynek; głębokość 0,5–1 cm; temperatura 18–20°C; kiełkowanie 7–14 dni; używać do produkcji dymek lub na rozsadę,
kapusta, kalarepa, kalafior: siew na początku lub w środku lutego; głębokość 0,5–1 cm; temperatura 15–20°C; kiełkowanie 7–14 dni; wysadzać po 4–6 tygodniach,
sałata: siew ciągły od połowy lutego w inspekcie; głębokość 0,5 cm; temperatura 15–20°C; kiełkowanie 5–10 dni; można siać warstwowo dla ciągłych zbiorów.

Wysiewy w szklarni i pod osłonami oraz wysiew bezpośrednio do gruntu

W lutym warto wykorzystać każde miejsce z podwyższoną temperaturą i ochroną przed wiatrem. W ogrzewanym inspekcie, szklarni lub niskim tunelu foliowym można już wysiewać rzodkiewkę, szpinak i koper — szczególnie w ostatniej dekadzie miesiąca, gdy dni zaczynają się wydłużać. W inspekcie lepiej wysiewać drobne nasiona w skrzynkach z sterylnym podłożem i stosować lekkie przykrycie włókniną dla ochrony przed wysychaniem.

Do nieogrzewanych tuneli foliowych można wysiać wczesne odmiany marchwi, rzodkiewki i szpinaku pod koniec lutego, ale należy przygotować włókninę, którą przykryjemy siewy przy nocnych spadkach do -1 do -2°C. Bezpośrednio do gruntu w cieplejszych rejonach kraju można już wysiać bób i groszek cukrowy — głębokość siewu 3–5 cm i rozstawa 5–10 cm w rzędzie. W miejscach, gdzie gleba nagrzewa się powoli, lepsze wyniki osiągniemy, jeśli opóźnimy siew o 1–2 tygodnie lub użyjemy tunelu.

Jeśli dysponujesz odrobiną ogrzewanej powierzchni, zasiej rośliny ciepłolubne wcześniej — zyskasz nawet o tydzień lub dwa wcześniejsze zbiory.

Kwiaty i zioła do wysiewu w lutym

jednoroczne długowieczne: petunia, werbena, lobelia, lwia paszcza i szałwia błyszcząca — siew w inspekcie lub w domu od połowy lutego; temperatura 18–22°C; pikowanie po 2–3 tygodniach,
byliny: ostróżka i chaber wielkogłówkowy — siew w lutym w chłodnym inspekcie; niektóre byliny wymagają stratygacji zimowej,
zioła: estragon, rozmaryn i szałwia — siew w inspekcie; rozmaryn lepiej rozmnażać przez sadzonki, natomiast estragon warto siać wcześnie,
kiełki: rzeżucha, brokuł, rzodkiewka i słonecznik — kiełkowanie 2–7 dni w temperaturze pokojowej; szybkie źródło witamin wczesną wiosną.

Podłoże, temperatura, głębokość siewu i światło

podłoże: używać lekkiego, sterylnego podłoża nasionowego lub mieszanki ziemi doniczkowej z perlitem lub piaskiem 3:1; pH 6,0–6,8 jest odpowiednie dla większości warzyw,
temperatura: nasiona warzyw ciepłolubnych (papryka, bakłażan) 22–26°C; pomidory 20–24°C; warzywa chłodnolubne (sałata, kapusta) 15–20°C,
głębokość siewu: nasiona drobne 0,5–1 cm; nasiona większe (groch, bób) 3–5 cm; marchew 0,5–1 cm; im drobniejsze nasiono, tym płycej powinno być siane,
światło i doświetlanie: po wykiełkowaniu 12–16 godzin dziennie; stosować lampy LED jeśli naturalne światło jest niewystarczające; odległość lampy nad siewkami 20–30 cm; niższa temperatura i silniejsze światło skracają „wyciąganie” siewek.

Dodatkowe uwagi do podłoża i wilgotności: utrzymuj podłoże stale wilgotne, ale nie przemoczone. Najbezpieczniejszą metodą jest podlewanie od dołu, które ogranicza ryzyko chorób grzybowych. Przykrycie pojemników folią lub kopułą z tworzywa plexi pomaga utrzymać wilgotność na początku, ale należy codziennie wietrzyć, aby zapobiec kondensacji prowadzącej do zgnilizny.

Pikowanie, przerzedzanie i nawożenie

Pikowanie wykonuj, gdy siewki mają 2–3 liście właściwe. Delikatnie wyjmij siewkę z bryłą ziemi, umieść ją głębiej (dla pomidora i niektórych odmian pora) tak, aby utworzyć mocniejszy system korzeniowy. Po pikowaniu zadbaj o umiarkowane podlewanie przez kilka dni i unikaj bezpośredniego słońca przez pierwsze 24–48 godzin.

Przerzedzanie marchwi i rzodkiewki jest kluczowe: pozostawiaj rośliny w rozstawie 3–5 cm, aby korzeń miał miejsce do rozwoju. Jeśli przerzedzanie wykonywane jest z opóźnieniem, usuwaj najsłabsze rośliny, nie wyrywaj tłumami, by nie uszkodzić systemu korzeniowego pozostałych.

Nawożenie zaczynamy około 10–14 dni po pikowaniu. Płynne nawozy z bilansami NPK takimi jak 8-16-12 doskonale wspierają rozwój roślin użytkowych; stosuj dawki rozcieńczone 0,1–0,2% co 10–14 dni. Uwaga na azot — nadmiar powoduje bujny wzrost części wegetatywnej kosztem korzeni i owoców; u roślin korzeniowych ograniczaj nawożenie azotowe.

Hartowanie i terminy wysadzania do gruntu

Hartowanie to etap, który redukuje ryzyko szoku po wysadzeniu do gruntu. Rozpocznij hartowanie 7–10 dni przed planowanym wysadzeniem na zewnątrz. Zaczynaj od 1 godziny na zewnątrz dziennie, stopniowo zwiększając do 6–8 godzin; ostatnie dni wystawiaj rośliny także na chłodne noce, jeśli to możliwe.

W Polsce ostatnie przymrozki zwykle występują od końca kwietnia do połowy maja; w strefach nadmorskich mogą kończyć się wcześniej, a w kotlinach górskich później. Terminy wysadzania są zależne od gatunku: pomidor pod osłony po min. 6–8 tygodniach od siewu, papryka i bakłażan po 8–10 tygodniach, sałata i kapustne 4–6 tygodni. Wysadzaj do gruntu dopiero wtedy, gdy nocne temperatury utrzymują się powyżej 5°C — w przeciwnym razie stosuj włókninę ochronną na 7–14 dni.

Dobrze zahartowana rozsada ma znacznie większe szanse na szybkie ukorzenienie i mniejsze ryzyko strat po wysadzeniu.

Najczęstsze problemy i szybkie rozwiązania

zgnilizna pionowa (damping-off): zapobieganie przez sterylne podłoże, dobre przewietrzenie i ograniczenie nadmiernego podlewania; jeśli problem wystąpi, usunąć porażone siewki natychmiast,
niedobór światła: siewki wydłużone i wiotkie; zastosować doświetlanie 12–16 godzin dziennie i obniżyć temperaturę o 2–3°C,
szkodniki w inspekcie: mszyce i przędziorki — kontrola biologiczna (biedronki, roztocza drapieżne) lub środki dopuszczone do upraw ekologicznych; szybka interwencja ogranicza szkody,
nadmierne nawożenie azotem: bujny wzrost liści przy słabym rozwoju owoców i korzeni; ograniczyć nawożenie azotowe i zastosować nawozy z wyższą zawartością fosforu i potasu.

Praktyczne porady zwiększające szanse na sukces

Używaj etykiet z datą siewu przy każdym pojemniku — to najprostszy sposób na kontrolę wieku sadzonek i harmonogram pikowania. Stosuj termometr do podłoża: kontrola temperatury nasion może zwiększyć procent kiełkowania o 10–30% w gatunkach ciepłolubnych. Jeśli masz matę grzejną, umieszczaj rośliny ciepłolubne na dolnej półce grzewczej — przyspiesza to kiełkowanie o kilka dni i wyrównuje rozwój sadzonek.

Planowanie wysiewów etapami co 1–2 tygodnie przy gatunkach jednorocznych zapewnia ciągłość plonów i kwitnienia. Notuj obserwacje dotyczące kiełkowania, temperatury i zabiegów — systematyczne zapiski pozwolą zoptymalizować terminy w kolejnych sezonach i zwiększyć plony.

Dodatkowe techniki zwiększające powodzenie:
– stosuj łagodne nawożenie startowe po pikowaniu i dokarmiaj tylko według potrzeby,
– używaj mieszanek substratów bez torfu, jeśli chcesz zmniejszyć ślad węglowy uprawy,
– rozważ bioprotekcję korzeni (np. inokulanty z bakteriami promującymi wzrost), szczególnie przy uprawach wymagających silnego systemu korzeniowego, takich jak seler i por.

Zastosowanie się do powyższych wskazówek sprawi, że wysiewy lutowe przyniosą zdrowe i silne rozsady, zapewniając wcześniejsze i obfitsze plony w sezonie.